Boşanma kararı veren çiftler için en sık tercih edilen yol, anlaşmalı boşanma davasıdır. Tarafların evliliğin sona erdirilmesi ve sonuçları konusunda mutabık kalması durumunda; çekişmeli boşanmaya kıyasla çok daha hızlı, ekonomik ve duygusal açıdan yıpratıcı olmayan bir süreç işler. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın yasal şartlarını, gereken belgeleri, ortalama süresini ve sıkça sorulan soruları ele alacağız.
Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Dayanağı
Anlaşmalı boşanma 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. Madde uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi halinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
Kanunun aradığı şartlar oldukça açıktır ve hâkim bu şartların tamamının gerçekleştiğini denetler:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması. Bir yılı doldurmamış evliliklerde anlaşmalı boşanma yolu açık değildir. Bu sürede çekişmeli boşanma davası açılabilir.
- Eşlerin birlikte başvurması veya birinin davayı diğerinin kabul etmesi. Tarafların boşanma iradesi tam ve tartışmasız olmalıdır.
- Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi. Eşler duruşmada hazır bulunmak zorundadır; bir avukat aracılığıyla temsilen katılmak mümkün değildir.
- Anlaşma protokolünün hâkim tarafından uygun bulunması. Mali sonuçlar ve çocukların durumu hâkimin denetimine tabidir; gerekirse hâkim değişiklik isteyebilir.
Anlaşma Protokolünde Neler Yer Almalı?
Anlaşmalı boşanma protokolü, davanın temelini oluşturan en önemli belgedir. Hatalı veya eksik bir protokol; dosyanın çekişmeli boşanmaya dönüşmesine, hak kayıplarına ya da ileride yeni davalara sebep olabilir. Protokolde aşağıdaki hususların net biçimde düzenlenmesi gerekir:
- Boşanma iradesi: Tarafların anlaşmalı olarak boşanmak istediklerine dair açık beyan.
- Velayet: Müşterek çocuk varsa velayetin hangi eşe verileceği.
- Kişisel ilişki: Velayeti almayan eş ile çocuk arasında kurulacak görüşme günleri, yarıyıl ve yaz tatilleri.
- İştirak nafakası: Çocuklar için ödenecek aylık nafaka miktarı.
- Yoksulluk nafakası: Eşler arasında talep edilen / edilmeyen nafaka.
- Maddi ve manevi tazminat: TMK 174 kapsamında talep / feragat.
- Mal paylaşımı: Edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi.
- Soyadı: Kadın eşin evlilik soyadını kullanmaya devam edip etmeyeceği.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma, Türk yargı sisteminde en hızlı sonuçlandırılabilen davalardan biridir. Tarafların hazırlıklı gelmesi ve protokolün eksiksiz olması halinde; genellikle tek celsede karar verilir. Mahkemenin yoğunluğuna bağlı olarak dava açıldıktan sonra ilk duruşma ortalama 1–3 ay içinde yapılır. Karar açıklandıktan sonra tarafların kararı tebliğ alıp istinaf süresinden feragat etmesiyle hüküm hızla kesinleşir.
Hangi Mahkemede Açılır?
Anlaşmalı boşanma davası Aile Mahkemesi'nde görülür. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Antalya'da ikamet eden çiftler için Antalya Aile Mahkemeleri yetkilidir.
Dava İçin Gerekli Belgeler
- Tarafların kimlik fotokopileri
- Nüfus kayıt örneği
- İmzalı anlaşmalı boşanma protokolü
- Vekâletname (avukatla temsil söz konusuysa)
- Varsa çocukların kimlik bilgileri
Sıkça Sorulan Sorular
Tek celsede gerçekten boşanılır mı?
Evet, anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları dinleyerek ve protokolü inceleyerek aynı duruşmada karar verebilir. Önemli olan, protokolün eksiksiz hazırlanmış olması ve tarafların duruşmada hazır bulunmasıdır.
Avukat tutmak zorunda mıyım?
Yasal olarak zorunlu değildir. Ancak protokolün hatasız hazırlanması, mal rejimi tasfiyesinin doğru kurgulanması ve ileride hak kaybı yaşanmaması için bir aile hukuku avukatından destek almanız faydalı olacaktır.
Anlaşmalı boşanma sonrası protokole itiraz edebilir miyim?
Mahkemece onaylanan protokol, kesin hüküm niteliği kazanır. İlke olarak protokolün maddelerine sonradan itiraz etmek mümkün değildir. Bu nedenle imzalamadan önce her maddenin sonuçlarını anlamak son derece önemlidir.
Anlaşmalı boşanma reddedilir mi?
Hâkim, protokolün özellikle çocukların menfaatine veya zayıf tarafın korunmasına aykırı olduğunu düşünürse değişiklik isteyebilir; taraflar değişikliği kabul etmezse dava reddedilebilir. Yine eşlerden birinin duruşmada iradesinin sakatlandığına işaret eden beyanları varsa hâkim davayı kabul etmez.
Yurt dışında yaşıyorsam anlaşmalı boşanma yapabilir miyim?
Yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşları için, eşlerin Türkiye'ye gelerek bizzat duruşmaya katılması gerekmektedir. Ayrıca yabancı mahkeme kararıyla boşanmış kişiler için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekebilir.
Anlaşmalı boşanma süreciniz için destek mi arıyorsunuz?
Antalya Çağlar Hukuk ve Danışmanlık olarak, anlaşmalı boşanma sürecinizde protokol hazırlığından dava sonuna kadar her aşamada yanınızdayız.
Resmi kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721) - Mevzuat Bilgi Sistemi